Πέρα στους πέρα κάμπους

Τραγούδι παραδοσιακό από τη Ρόδο της Δωδεκανήσου. Η μουσική και οι στίχοι του τραγουδιού είναι καταχωρισμένοι στον Σταμάτη Χατζηδάκη. Στη δισκογραφία εισήχθη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο με τραγουδιστές τον  Νίκο Γούναρη και την Εύα Στυλ. Μία επίσης γνωστή εκτέλεση είναι του Νίκου Γούναρη με τον Ευάγγελο Γκρέγκο στα τέλη της δεκαετίας του ’40. Ο ρυθμός του κομματιού είναι 2/4. (Πηγή:http://kanellatou.gr/)
Εδώ στην παλαιότερη και πολύ όμορφη εκτέλεση που διασώζεται (1948) με την Άννα και την Αιμιλία Χατζιδάκη.

Ο γέρο-Δήμος του Παύλου Καρρέρ

Το τραγούδι αυτό έχει καταγραφεί στη μνήμη μας ως δημοτικό, αγνοώντας τις περισσότερες φορές την καταγωγή του και τον συνθέτη του. Στο σχολείο, στην επέτειο της 25ης Μαρτίου, τα παιδιά για πολλές δεκαετίες μάθαιναν αυτή τη μελωδία και όπως είχε δραματοποιηθεί, ο καλύτερος μαθητής της τάξης εκαλείτο να ενσαρκώσει και να τραγουδήσει τον ρόλο του γερο-Δήμου με εθνική υπερηφάνεια.

Παύλος  Καρρέρ

Ο πασίγνωστος λοιπόν γερο-Δήμος (έργο γραμμένο το 1859) είναι από μια άρια της Α’ πράξης της όπερας «Μάρκος Μπότσαρης» για βαρύτονο και ορχήστρα, σε ποίηση του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη. Ο συνθέτης του είναι ο Παύλος Καρρέρ (1829-1896),  ο οποίος ανήκε στην Επτανησιακή Σχολή. Ο Καρρέρ (ή Καρρέρης) χρωμάτισε με αυθεντικά εθνικά χρώματα τα έργα του και, παρά την επίδραση της ιταλικής μουσικής, χρησιμοποίησε ελληνικά θέματα της σύγχρονης Ιστορίας και μουσική εμπνευσμένη από τη δημοτική μας παράδοση. Το έργο, που το λιμπρέτο ήταν γραμμένο στα ιταλικά, απαγορεύτηκε στη Ζάκυνθο, την πατρίδα του, γιατί βρισκόταν υπό αγγλική κατοχή και λόγω του ευαίσθητου θέματός του, ενώ παρουσιάστηκαν αποσπάσματά του στην Αθήνα με την παρουσία του ίδιου του βασιλιά Όθωνα.

Αρχοντογιός παντρεύεται (Προσφυγούλα)

Παραδοσιακό δημοτικό τραγούδι που απαντάται σε όλες τις περιοχές της Ελλάδας  με διάφορες παραλλαγές στους στίχους και πρέπει να έχει μικρασιατική προέλευση, τα παράλια της Προποντίδας. Γνωρίζουμε ότι τα πρώτα χρόνια που αφίχθηκαν οι Έλληνες πρόσφυγες μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή αντιμετωπίσθηκαν με ξενοφοβία από τους ντόπιους Έλληνες, χαρακτηρίζοντάς τους μάλιστα και «τουρκόσπορους». Είναι πιθανόν λοιπόν να περιγράφει κάποιο αληθινό γεγονός της εποχής εκείνης. Ένας αρχοντογιός αγάπησε και παντρεύεται μια προσφυγούλα, την οποία δεν θέλει φυσικά η πεθερά και τη δηλητηριάζει, δίνοντάς της αντί για χέλια φίδια για να φάει. Το γεγονός έγινε θρήνος μαζί και τραγούδι που χορεύεται σε ρυθμό συρτό καλαματιανό.
 Ένα τμήμα από τα λόγια το συναντάμε σε ένα παλαιότερο τραγούδι καταγεγραμμένο το 1835 με μια «κακούργα πεθερά» που όταν ο γιος της παντρεύεται «ορφανούλα» αποφασίζει να τη σκοτώσει τόσο δόλια. Η μοίρα σαν Νέμεσις, όμως, θα παίξει το σκληρό της παιχνίδι. Ο αρχοντογιός μετά τον θάνατο της αγαπημένης του θα αυτοκτονήσει και θα θαφτούν πλάι πλάι.
Το τραγούδι αυτό είναι αφιερωμένο στη μνήμη του αγαπημένου μου πατέρα, Θανάση Μαραγκού, που όπου στεκόταν το τραγουδούσε.

Αρχοντογιός παντρεύεται (Προσφυγούλα)

Αρχοντογιός, αρχοντογιός παντρεύεται

και παίρνει προσφυγούλα

προσφυγούλα μαυρομάτα μου

και παίρνει προσφυγούλα

προσφυγούλα σε κλαίν'  τα μάτια μου

Βιολιστής στη Στέγη - Η ταινία

Είναι ένα πασίγνωστο μιούζικαλ πλημμυρισμένο με την υπέροχη μουσική του Τζέρυ Μποκ, από ένα βιβλίο του Τζόζεφ Στάιν. Διαδραματίζεται στην τσαρική Ρωσία κατά το 1905 και είναι βασισμένο στον Τέβιε και στις κόρες του. Η υπόθεση επικεντρώνεται σε έναν φτωχό Εβραίο γαλατά, ο οποίος προσπαθεί να παντρέψει τις τρεις κόρες του και αγωνίζεται να αντιμετωπίσει τη φτώχεια, τις παραδόσεις της φυλής του που φθίνουν και το όλο και εντεινόμενο αντιεβραϊκό αίσθημα.
Πρέπει να κάνει δηλαδή τις σωστές επιλογές γαμπρών σύμφωνα με τα εβραϊκά έθιμα και να γλυτώσει από τον διωγμό που έχει εξαπολύσει ο τσάρος στα χωριά των Εβραίων.
Η θεατρική παράσταση στο Μπρόντγουεϊ, που άνοιξε για πρώτη φορά αυλαία το 1964, έχει καταρρίψει το ρεκόρ μακροβιότητας για μιούζικαλ,  αφού παιζόταν για 10 συνεχή χρόνια.
Το 1971 γυρίσθηκε σε ταινία, και ήταν υποψήφιο για 8 Βραβεία Όσκαρ, µεταξύ των οποίων Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας, Α’ Ανδρικού Ρόλου (Τοπόλ) και Σκηνοθεσίας (Νόρµαν Τζούισον). Τελικά κέρδισε τρία: Α' Ανδρικού ρόλου, Β' ανδρικού ρόλου (Λέοναρντ Φρέι) και Καλύτερης Φωτογραφίας. Oι συγκινητικές σκηνές και τα υπέροχα τραγούδια αυτού του αξεπέραστου µιούζικαλ αναδεικνύονται µέσα από την εκπληκτική αυτή ταινία, που μαγεύει και συγκινεί μικρούς και μεγάλους.

Αν ήμουν πλούσιος

O χορός του μπουκαλιού


Παράδοση


Ανατέβκα

---

Δημήτρης Γκόγκος (Μπαγιαντέρας)

(Χατζηκυριάκειο 1903 ή 1904 - Αθήνα 18.11.1985). Συνθέτης, στιχουργός, τραγουδιστής, οργανοπαίκτης (μπουζούκι - μπαγλαμάς). Εκ των σπουδαιότερων κανταδόρων του ρεμπέτικου τραγουδιού. Το μικρότερο από τα 23 παιδιά μιας αστικής οικογένειας του Πειραιά, σπούδασε ηλεκτρολόγος ενώ παράλληλα υπήρξε πρωταθλητής της ελληνορωμαϊκής πάλης. Όντας επηρεασμένος από την Τετράδα του Πειραιά, τα πρώτα του τραγούδια κινήθηκαν στο ύφος της πειραιώτικης κομπανίας. Εμφανίστηκε στη δισκογραφία με τις «Καπνουλούδες», το 1934 ή το 1935.

Μετά την επιβολή της προληπτικής λογοκρισίας από τη δικτατορία του Μεταξά συνέχισε να ηχογραφεί προσαρμόζοντας το ύφος του στα νέα δεδομένα. Ως το 1957 ηχογράφησε περίπου 60 τραγούδια στις 78 στροφές. Είναι ο συνθέτης που έγραψε τα περισσότερα τραγούδια για τον πόλεμο του 1940 και για την Κατοχή. Την ίδια περίοδο τυφλώθηκε ξαφνικά από γλαύκωμα. Επανήλθε στην επικαιρότητα από το 1972 και συνέχισε να γράφει τραγούδια ως το τέλος της ζωής του.

Οι καπνουλούδες

Το πρώτο τραγούδι του συνθέτη, επηρεασμένο από τον Μάρκο Βαμβακάρη και την παρέα του, έχει χασικλίδικες αναφορές αν και είναι γραμμένο για τις εργάτριες της καπνοβιομηχανίας Κεράνη, στον Πειραιά. Ανάμεσα στις καπνουλούδες ήταν και η μετέπειτα γυναίκα του, Δέσποινα Αρμπατζόγλου

Θα κλέψω μια μελαχρινή (Χατζηκυριάκειο)

Το δημοφιλέστερο προπολεμικό τραγούδι του Μπαγιαντέρα, γραμμένο το 1938, στο οποίο γράφει για περιοχές και κορίτσια της ιδιαίτερης πατρίδας του. Τραγουδούν οι Στράτος Παγιουμτζής και Στελλάκης Περπινιάδης.

Αντονίν Ντβόρζακ - Σλαβονικοί χοροί

(Νελαχότσεβες, Βοημία 1841- Πράγα 1904). Τσέχος συνθέτης. Τον ανακάλυψε ο Μπραμς σε ηλικία 25 ετών και τον βοήθησε να ακολουθήσει διεθνή σταδιοδρομία. Η συμφωνία Του Νέου Κόσμου γράφτηκε κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Νέα Υόρκη όπου δηύθυνε το Εθνικό Ωδείο. Ανέμειξε στοιχεία της τσεχικής λαϊκής μουσικής με την κυρίαρχη μουσική γλώσσα της εποχής του. Άλλα έργα του: 9 συμφωνίες, κοντσέρτα, συμφωνικά ποιήματα και κουαρτέτα.

Σλαβονικός χορός op. 46 Νο1
σε ντο ελάσσονα. Πρέστο.

Οι Σλαβονικοί Χοροί είναι εμπνευσμένοι από τη λαϊκή μουσική και χαρακτηρίζονται από ακαταμάχητο αυθορμητισμό και μελωδική φρεσκάδα, στοιχεία που έκαναν τη μουσική του Νβόρζακ αθάνατη.
Φλάουτα, Όμποε, Κλαρινέτα, Φαγκότα, Κόρνα, Τρομπέτες, Τρομπόνια, Βιολιά, Βιόλες, Βιολοντσέλα, Κοντραμπάσα είναι τα μουσικά όργανα που συμμετέχουν.
Στον πρώτο χορό, ύστερα από μια δυνατή συγχορδία όλης της ορχήστρας εκτίθεται το πρώτο θέμα. Έκδηλη η σλαβονική ατμόσφαιρα μαζί με το χαρακτηριστικό άρωμα της ανατολικοευρωπαϊκής μουσικής. Ο συνθέτης με την ποικιλία των πηγών του χρησιμοποίησε με αριστοτεχνικό τρόπο όλες τις δυνατότητες της ενορχήστρωσης.

Το ελληνικό τραγούδι

από τον Όθωνα ως σήμερα

Οι δρόμοι που ακολούθησε το τραγούδι στη χώρα μας
μέσα σε περίπου δύο αιώνες που διήνυσε

1821-1922 Ξεκινώντας, με τη σύσταση του ελληνικού κράτους, τον ερχομό του Όθωνα και τη Βαυαροκρατία, αλλάζουν και τα μουσικά ακούσματα της Ελλάδας. Η ελληνική παράδοση, δηλαδή το δημοτικό τραγούδι, παραγκωνίζεται και θεωρείται ως «παράδοση της σκλαβιάς», ενώ φυσικά η  επίσημη μουσική του κράτους είναι πλέον δυτική αφού ακόμη και η μπάντα του ελληνικού στρατού απαρτίζεται από  ξένους μουσικούς.

Η πλατεία Συντάγματος επί εποχής Όθωνα

Το 1836 μάλιστα θεσπίζεται η υποχρεωτική διδασκαλία ευρωπαϊκής μουσικής στο Αρσάκειο. Έτσι, ακόμη και τα τραγούδια με θέμα τον Αγώνα για την Απελευθέρωση γράφονται  πάνω σε ευρωπαϊκές μελωδίες και στις αστικές περιοχές θα κάνουν την είσοδό τους οι ιταλικοί μελοδραματικοί θίασοι, με αποτέλεσμα ως τα τέλη του 19ου αιώνα το ιταλικό μελόδραμα να είναι πια η κύρια πηγή του ελληνικού αστικού τραγουδιού.

Μόνο τα Επτάνησα εξαιρούνται,  όντας ο κυρίαρχος φορέας δημιουργίας ελληνικής λόγιας μουσικής, μιας καλής σύζευξης δυτικών στοιχείων με την ντόπια μουσική παράδοση και συνθέτες όπως ο Παύλος Καρρέρ, ο Σπυρίδων Ξύνδας κ.ά. γράφουν, εκτός από μελοδραματικά, και λαϊκά τραγούδια στο ύφος της επτανησιακής καντάδας, που αποτέλεσαν την αφετηρία του «αθηναϊκού» τραγουδιού. 
Από την άλλη, αναπόφευκτα, η προφορική μουσική λαϊκή παράδοση  συνεχίζεται ενσωματώνοντας το 1850 ένα καθαρά ευρωπαϊκό μουσικό όργανο, το κλαρίνο, για να αποδώσει το πλούσιο παραδοσιακό μας υλικό.