Bésame Mucho - Φίλα με πολύ

Το «Bésame Mucho», μία από τις πιο ρομαντικές και όμορφες μπαλάντες στα μονοπάτια της παγκόσμιας μουσικής,  γράφηκε το 1940 από τη Μεξικάνα τραγουδοποιό Κονσουέλο Βελάσκεθ (1916-2005), η οποία πρέπει να ήταν τότε περίπου 15 χρόνων, άπειρη και αθώα, χωρίς να έχει γευτεί ακόμη το φιλί, που, όπως η ίδια είχε πει, είχε ακουστά ότι ήταν αμαρτία. Λειτούργησε όμως θαυμάσια η φαντασία της και δημιούργησε ένα από τα πιο διάσημα τραγούδια στον κόσμο. Πρέπει να είναι και αυτός ο λόγος που τα λόγια περιέχουν μια αγωνία: «Φίλα με πολύ γιατί φοβάμαι μήπως σε χάσω μετά».
Η Βελάσκεθ το εμπνεύστηκε από το κομμάτι για πιάνο «Quejas, o la Maja y el ruiseñor» του 1911, από μια σουίτα του Ισπανού συνθέτη Ενρίκε Γκρανάδος, που αργότερα, το 1916, το συμπεριέλαβε ως «Aria of the Nightingale» στην ομώνυμη όπερα.

Πασχαλιάτικα δημοτικά τραγούδια

Το δημοτικό μας τραγούδι υπήρξε πάντα θεματοφύλακας της ηθογραφίας μας. Συνεπάγεται βεβαίως ότι και το ελληνικό Πάσχα τραγουδήθηκε δεόντως. Ιδού μερικά τραγούδια-θησαυροί που διατηρούσε η ελληνική ύπαιθρος και συνέλεξε η εξέχουσα ερευνήτρια Δόμνα Σαμίου στο «Μουσικό Οδοιπορικό» της ανά την Ελλάδα. Μια αντιπροσωπευτική επιλογή από τραγούδια τα οποία μαρτυρούν την εορταστική τελετουργία των Ελλήνων, που τιμούν τη νίκη της ζωής πάνω στον θάνατο. Τα περισσότερα λέγονται ειδικά μόνο αυτή την ημέρα της Λαμπρής και προκαλούν στους τελεστές βαθύτερους στοχασμούς για τον θάνατο αλλά και τη διαιώνιση της ζωής, μέσα από την αλληλοδιαδοχή των γενεών. Συλλογή - επιλογή - μουσική επιμέλεια: Δόμνα Σαμίου. Από τον δίσκο «Πασχαλιάτικα Τραγούδια του Χορού»,
Καλλιτεχνικός Σύλλογος Δημοτικής Μουσικής Δόμνα Σαμίου.

Ρεμπέτικο και επαγγέλματα

Η φτώχεια, η καταπίεση, η ανισότητα, αλλά και καθημερινά γεγονότα, μικρά ή μεγάλα, αποτέλεσαν την πρώτη ύλη του ρεμπέτικου, το οποίο παραμένει ζωντανό κομμάτι της ζωής μας ακριβώς επειδή εκφράζει γεγονότα και προβλήματα που υπήρξαν καθοριστικά για την πορεία του τόπου μας. Οι δυσάρεστες και οι ευχάριστες στιγμές της καθημερινής ζωής ενέπνευσαν τους δημιουργούς, που έγραψαν τραγούδια τα οποία παρέμεινα ανεξίτηλα στο πέρασμα του χρόνου.
Μία από τις κύριες διαφορές του ρεμπέτικου από το σύγχρονο «λαϊκό» τραγούδι είναι η πηγή της έμπνευσής του. Το ρεμπέτικο αντλεί τη θεματολογία του σε μεγάλο βαθμό από την καθημερινότητα, «φωτογραφίζοντας» το κοινωνικό περιβάλλον των δημιουργών του. Η ηθογραφική αυτή διάστασή του το καθιστά πηγή σκιαγράφησης της ελληνικής κοινωνικής πραγματικότητας.
Μέσα σε όλα λοιπόν, πολλά επαγγέλματα, τα περισσότερα εκ των οποίων έχουν εξαφανιστεί στις ημέρες μας, έδωσαν την αφορμή να γραφούν πολλά τραγούδια σε όλες τις περιόδους του ρεμπέτικου.

Μελοποιημένος Κώστας Καββαδίας

Η ποίηση του Καββαδία είναι ποίηση θαλασσινή, γραμμένη από άνθρωπο εξοικειωμένο με τις σκληρές συνθήκες της ζωής στα καράβια, του ψημένου στην αρμύρα της θάλασσας. Νεορομαντικός, λυρικός και συναισθηματικός, με μια ιδιωματική ναυτική γλώσσα. Πρέπει να είναι σπάνιο για έναν ποιητή, και μάλιστα τόσο ολιγογράφο όπως ο Καββαδίας –περίπου 65 ποιήματα–, να ευτυχήσει να μελοποιηθεί το μεγαλύτερο μέρος των ποιημάτων του.
Από τις καλύτερες, κατά τη γνώμη μας, μελοποιήσεις που έχουν γίνει γενικά στην ποίηση είναι από τον Θάνο Μικρούτσικο και το εκπληκτικό έργο του «Σταυρός του Νότου».

Πέραν όμως από αυτόν, που σφραγίζει τα ποιήματα του Καββαδία και τα αναδεικνύει, γράφηκαν κατά καιρούς, και μάλιστα πριν από τον Μικρούτσικο, πολλά τραγούδια με την ποίηση του Καββαδία. Πολύ όμορφα τραγούδια. Ίσως το πρώτο να είναι ο «Ιδανικός και ανάξιος εραστής», το 1975, σε μουσική του Γιάννη Σπανού, με τον Κώστα Κάραλη, αδελφό της τραγουδίστριας Ελπίδας. Το ακούγαμε τότε, μας συνέπαιρνε, λίγοι όμως ξέραμε τον μεγάλο ποιητή και τους θαλασσινούς καημούς του.

Τα Δακρυσμένα Μάτια του Μίκη Θεοδωράκη ψηλά στα Ιμαλάια

Τα «Δακρυσμένα Μάτια» ανήκουν στους «Λιποτάκτες», από τα ομορφότερα έργα του μεγάλου μας συνθέτη, που αποτελούνται από τέσσερα τραγούδια: «Θα γίνεις δικιά μου» («Όμορφη Πόλις»), «Αυγή αφράτη» («Σκέπασε ατμός τον έρωτά μας»), «Δακρυσμένα μάτια», και το υπέροχο «Χάθηκα». Γράφηκαν μεταξύ 1952-1954 (Χανιά - Αθήνα - Παρίσι) με στίχους του αδελφού του συνθέτη, τελειόφοιτου λυκείου τότε, Γιάννη Θεοδωράκη, ποιητή και δημοσιογράφου, και ηχογραφήθηκαν το 1960.
Τραγούδια πολύ προσωπικά που ο Μίκης θεώρησε –άριστα πράττοντας– ότι ήταν εκείνος που έπρεπε να τα ερμηνεύσει. Και όντως είναι συγκλονιστικός, και για όποιον δεν το ξέρει, νομίζουμε αγνώριστος. Σαν να τραγουδάει ύμνους καρδιάς με άπειρο λυρισμό.

Η «Ρωμιοσύνη»: Γιάννης Ρίτσος - Μίκης Θεοδωράκης

Η Ρωμιοσύνη είναι πια για να την κλαις – με μαύρο δάκρυ, όπως λέει και ο λαός μας. Η ανάσταση δεν φαίνεται να σημάνει και οι καμπάνες έχουν αναμειχθεί σε μια συνωμοσία σιωπής… Στη μακραίωνη ωστόσο ιστορία της έχει γράψει πολλές ένδοξες σελίδες που την έχουν στέψει με δάφνες. Εν πολλοίς γνωστά. Και η ελληνική τέχνη, επίσης, σε τόσους και τόσους τομείς μάς έχει επιφυλάξει μέγα κλέος. Μια τέτοια ευλογημένη στιγμή σε μια ευτυχή συγκυρία ποίησης και μουσικής μαζί είναι η «Ρωμιοσύνη».
Ο κορυφαίος ποιητής μας Γιάννης Ρίτσος, που δικαίως χαιρέτισε ο Κωστής Παλαμάς με τη γνωστή ρήση «παραμερίζουμε ποιητή για να περάσεις», έγραψε τη «Ρωμιοσύνη» ανάμεσα στο 1945 και  στο 1947. Ολόκληρη την εποχή αυτή διέτρεξαν τόσα συγκλονιστικά γεγονότα: Κατοχή, Αντίσταση και μετά Συμφωνία της Βάρκιζας.

Ο Μποροντίν Αλεξάντρ και οι στέπες της μουσικής του

(Αγία Πετρούπολη, 1833-1887)
Κορυφαίος Ρώσος ρομαντικός συνθέτης της Ρωσικής Εθνικής Σχολής του 19ου αιώνα, και επιστήμονας σημαντικός για τις έρευνές του πάνω στις αλδεΰδες (υποσύνολο οργανικών ενώσεων).
Ήταν μέλος της «Ομάδας των Πέντε» μαζί με τον Μίλι Μπαλακίρεφ, Νικολάι Κόρσακοφ, Μόντεστ Μουσόργκσι και Σεζάρ Κούι.
Πέθανε αιφνιδίως, λόγω της κλονισμένης του υγείας αλλά και της πίεσης από τη δουλειά του.
Από νωρίς εμφάνισε τα ολοφάνερα χαρίσματά του στις γλώσσες και στη μουσική και από τα μαθηματικά του χρόνια συνέθετε και έμαθε να παίζει πιάνο, φλάουτο και τσέλο.

Σπούδασε πρώτα στην Ιατροχειρουργική Ακαδημία και ειδικεύθηκε στη χημεία, και κατόπιν στη Δυτική Ευρώπη. Επιστρέφοντας έγινε καθηγητής χημείας στην Ιατροχειρουργική Ακαδημία. Παράλληλα, ως καταφύγιο ανάπαυσης από την επιστημονική του εργασία, συνθέτει την πρώτη του σημαντική Συμφωνία αριθ. 1 σε μι ύφ. μείζονα. Αργότερα άρχισε να συνθέτει τη Συμφωνία αριθ. 2 σε σι ελάσσονα την ίδια εποχή που ξεκίνησε την αριστουργηματική του όπερα Πρίγκιπας Ιγκόρ (η οποία όμως ολοκληρώθηκε μετά τον θάνατό του από τους Ρίμσκι Κόρσακοφ και Αλεξάντρ Γκλαζούνοφ). Η δεύτερη πράξη περιέχει τους πολυπαιγμένους πολοβτσιανούς χορούς.