Το ρεμπέτικο στον πόλεμο του '40 και στην Κατοχή

Στην Τήνο στην πανήγυρη

τορπίλισαν την «Έλλη»

οι ύπουλοι, οι άναντροι,

οι χάρτινοι φρατέλοι.

Σκοτώσανε προσκυνητές

πάνω στη λειτουργία,

παράλυτους, αόμματους,

κι έκλαιγε η Παναγία. 

Έστω και αν πολλαπλασιάζει, ποιητική αδεία, τον αριθμό των νεκρών προσκυνητών από τον τορπιλισμό της «Έλλης», τον Δεκαπενταύγουστο του 1940, ο λαϊκός συνθέτης και τραγουδιστής Μαρίνος Γαβριήλ (Μαρινάκης) καταγράφει πρώτος, στις 21 Αυγούστου 1940, τα αισθήματα που προκάλεσε στους Έλληνες το γεγονός-προάγγελος του Ελληνοϊταλικού πολέμου, που ξεκίνησε δύο μήνες αργότερα. 

Οι «Όρνιθες», το Θέατρο Τέχνης, και ο Χατζιδάκις

Οι «Όρνιθες», το πιο άρτιο αριστοφανικό έργο, παίρνουν το όνομά τους από τον χορό τους. Είναι μια αλληγορική και ουτοπική κωμωδία που ανέβηκε πρώτη φορά στα Μεγάλα Διονύσια το 414 π.Χ, με διδάσκαλο της παράστασης τον Καλλίστρατο, και έλαβε τη 2η θέση στον δραματικό αγώνα. Ο Πεισθέταιρος και ο φίλος του Ευελπίδης, στην πλοκή του έργου, απογοητευμένοι από τη δικομανία των Αθηναίων, αναζητούν έναν τόπο για να ιδρύσουν μια νέα πόλη, περιπλανώμενοι μεταξύ ουρανού και γης. Το χτίσιμο της πόλης στον αιθέρα με τη βοήθεια των πουλιών συναντά την αντίδραση των θεών, που φοβούνται ότι η νέα πόλη, η Νεφελοκοκκυγία, θα αποκόψει τους ανθρώπους από τους θεούς και οι προσφορές των ανθρώπων δεν θα φθάνουν στον ουρανό. Ο Πεισθέταιρος, εν τέλει, καταφέρνει να τα βγάλει πέρα με όλους, με όπλα τη σάτιρα, την ειρωνεία αλλά και κωμικές απειλές και χειροδικία.
Ο Κάρολος Κουν θα σκηνοθετήσει για το Θέατρο Τέχνης τους «Όρνιθες», και η παράσταση αυτή θα μείνει αλησμόνητη. Παρουσιάζεται για πρώτη φορά το 1959 στο Ηρώδειο, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών. Με μια καλλιτεχνική συνάντηση τεσσάρων ογκόλιθων: Μάνος Χατζιδάκις μουσική, Κάρολος Κουν σκηνοθέτης της παράστασης, Γιάννης Τσαρούχης σκηνικά και κουστούμια, Ραλλού Μάνου χορογραφίες.

60s - Η χρυσή δεκαετία στο ελληνικό τραγούδι: 1960

Οι κορυφαίοι Έλληνες συνθέτες Μάνος Χατζιδάκις και Μίκης Θεοδωράκης

Η δεκαετία του ’60 ίσως είναι η πιο σημαντική στην πορεία του ελληνικού τραγουδιού. Ο Μάνος Χατζιδάκις και ο Μίκης Θεοδωράκης, οι δύο μουσικοί ογκόλιθοι της χώρας μας, δημιουργούν αριστουργήματα που ο χρόνος τα έχει δικαιώσει περίτρανα και ένας λαός εξακολουθεί να πάλλεται στο άκουσμά τους. Παράλληλα εμφανίζονται νέοι συνθέτες που θα γράψουν τη δική τους ιστορία στα μουσικά μας πράγματα. Μάλιστα, η μουσική μας θα γνωρίσει και νέα είδη που θα αφήσουν το στίγμα τους ανεξίτηλο στο ελληνικό γίγνεσθαι. Την αρχή κάνουμε με τον πρώτο χρόνο αυτής της δεκαετίας και θα ασχοληθούμε με το έντεχνο και το λαϊκό τραγούδι συνάμα με το Φεστιβάλ Τραγουδιού που και αυτό μεσουρανούσε εκείνα τα χρόνια που η Ελλάδα άρχιζε πάλι να ανασαίνει και να ελπίζει σε καλύτερες μέρες. Ταυτόχρονα, θα τρέχουν και τα σημαντικά καλλιτεχνικά γεγονότα του κάθε έτους. Θα ακολουθήσουν προσεχώς τα επόμενα έτη και, βεβαίως, και τα άλλα είδη.

Ο Δήμος Μούτσης και ο «Άγιος Φεβρουάριος»

Γεννημένος το 1938 ο Δήμος Μούτσης, περιλαμβάνεται στη χορεία των σημαντικών Ελλήνων συνθετών που γέννησε αυτή η χώρα. Ξεκίνησε, μέσα σε δύσκολες εποχές, να μαθαίνει βιολί με τη γνωστή ποιήτρια και μεταφράστρια Ιουλία Ιατρίδη, η οποία ήταν και δασκάλα βιολιού. Τελείωσε τις σπουδές του στη Μουσική στο Ωδείον Αθηνών λαμβάνοντας το πρώτο βραβείο παμψηφεί. Ο συνθέτης πρωτοεμφανίζεται προς τα τέλη της δεκαετίας του 1960, σε μια περίοδο που τα πολιτικά πράγματα της χώρας ήταν μεν ρευστά, ωστόσο στον πνευματικό τομέα υπήρχε άνθηση και το έδαφος ήταν αρκετά γόνιμο. Η πορεία του περιπετειώδης, ανήσυχη και, φυσικά, άκρως δημιουργική.

60s - Η χρυσή δεκαετία στη διεθνή μουσική

Η δεκαετία του 1960 ήταν μια εποχή ανακατατάξεων στην κοινωνία, στη μόδα, στις τάσεις και ιδιαιτέρως στη μουσική. Πριν από το 1963 η μουσική «αντανακλούσε» ακόμη τον ήχο και το στυλ της προηγούμενης δεκαετίας και πολλές ηχογραφήσεις γίνονταν από καλλιτέχνες που είχαν κάνει επιτυχία τη δεκαετία του 1950, όπως ο Έλβις Πρίσλεϊ, ο Ρέι Τσαρλς και οι Everly Brothers. Το 1963 και τα επόμενα χρόνια μια σειρά από κοινωνικές επιρροές άλλαξε τη λαϊκή μουσική και γέννησε την πολυμορφία που βιώνουμε σήμερα. Η δολοφονία του προέδρου των ΗΠΑ Τζον Κένεντι, η κλιμάκωση του πολέμου στο Βιετνάμ και η εξάπλωση του Κινήματος υπέρ των Πολιτικών Δικαιωμάτων επηρέασε σε μεγάλο βαθμό την αμερικανική κουλτούρα και η μουσική άρχισε να αντικατοπτρίζει αυτή την αλλαγή. Η «βρετανική εισβολή» άρχισε επίσης γύρω στο 1963, με την είσοδο των Beatles στη μουσική σκηνή, ακολουθούμενους από φανατικούς οπαδούς τους.

Ελένη Καραΐνδρου - σφραγίδα στην Έβδομη Τέχνη

Η Ελένη Καραΐνδρου απέκτησε φήμη σε ολόκληρη την Ευρώπη από τη μουσική που συνέθεσε για τις περισσότερες ταινίες του Θόδωρου Αγγελόπουλου.
Η Ελληνίδα συνθέτις ωστόσο εργάσθηκε επίσης και με άλλους σκηνοθέτες όπως ο Κρις Μάρκερ, ο Ζυλ Ντασέν, ο Λευτέρης Ξανθόπουλος («Καλή πατρίδα, σύντροφε» 1986, βραβείο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης), ο Πάνος Κοκκινόπουλος κ.ά. Σήμερα θεωρείται μία από τις πιο διακεκριμένες συνθέτιδες της Ελλάδας και μία από τις πιο σημαντικές της εποχής μας παγκοσμίως.
Γεννήθηκε στο Τείχιο Φωκίδας το 1939, ένα μικρό χωριό, ακούγοντας τους ήχους της φύσης. «Ακόμη έχω τις αναμνήσεις της νιότης μου, τον ήχο του ανέμου, τη βροχή, τη σιωπή, το χιόνι και τη λαϊκή μουσική που συνήθιζα να ακούω στα διάφορα πανηγύρια, τα τραγούδια των αγροτών και φυσικά τις βυζαντινές μελωδίες στην εκκλησία».

Κομαντάντε Τσε Γκεβάρα

Ερνέστο Γκεβάρα, ο επονομαζόμενος Τσε. Μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες του 20ού αιώνα. Γεννήθηκε στο Ροσάριο το 1928 και πέθανε στη Βολιβία το 1967. Αργεντινός επαναστάτης που πολιτογραφήθηκε Κουβανός. Γιατρός, σύντροφος του Φιντέλ Κάστρο κατά την Κουβανική Επανάσταση (1956-1959), αργότερα αγωνίσθηκε για την ανάπτυξη επαναστατικών πυρήνων στη Λατινική Αμερική. Οργάνωσε και διηύθυνε μια ομάδα ανταρτών στη Βολιβία (1966-67). Κατά τη διάρκεια σύγκρουσης με τον βολιβιανό στρατό τραυματίστηκε, αιχμαλωτίστηκε και εκτελέστηκε. Τα οστά του μεταφέρθηκαν το 1997 στην Κούβα, στη Σάντα Κλάρα.